การเช็คสต๊อกสินค้า คือการนับและตรวจว่าสินค้าในคลังมีจริงตรงกับตัวเลขในระบบหรือไม่ คลังที่ตัวเลขไม่ตรงจะเจอปัญหาตามมาเป็นทอด ทั้งของขาดตอนลูกค้าสั่ง ของจมเกินจำเป็น และหาของไม่เจอจนรถยกวิ่งวนเสียเวลา บทความนี้รวมวิธีเช็คสต๊อกที่ใช้ได้จริงในโรงงานและคลังสินค้าไทย ตั้งแต่การนับทั้งคลังช่วงปลายปี การนับหมุนเวียน ระบบ FIFO/FEFO ไปจนถึงการจัดคลังให้รถยกทำงานเร็วขึ้น
เช็คสต๊อกมีกี่วิธี
| วิธี | ทำอย่างไร | ข้อดี | ข้อจำกัด |
|---|---|---|---|
| นับทั้งคลัง (Full Physical Count) | หยุดรับ-จ่าย แล้วนับทุกรายการ ปกติปีละ 1–2 ครั้ง | ได้ตัวเลขครบ ใช้ปิดบัญชีปลายปี | ต้องหยุดงาน ใช้คนมาก |
| นับหมุนเวียน (Cycle Count) | แบ่งนับทีละโซนหรือทีละกลุ่มสินค้าทุกสัปดาห์ | ไม่ต้องหยุดงาน เจอปัญหาเร็ว | ต้องมีวินัยทำต่อเนื่อง |
| นับตามกลุ่ม ABC | สินค้ามูลค่าสูง (A) นับบ่อยที่สุด กลุ่ม C นับห่าง | ใช้แรงคนคุ้มที่สุด | ต้องจัดกลุ่มสินค้าก่อน |
| สุ่มตรวจ (Spot Check) | สุ่มนับบางรายการที่สงสัย | เร็ว ใช้ตรวจจุดผิดปกติ | ไม่ครอบคลุมทั้งคลัง |
ขั้นตอนนับสต๊อกทั้งคลังให้เสร็จในวันเดียว
- เตรียมก่อน 1 สัปดาห์: แจ้งฝ่ายขายและจัดซื้อ กำหนดวันหยุดรับ-จ่าย ปิดเอกสารที่ค้างให้หมด
- จัดคลังก่อนนับ: เก็บพาเลทที่วางเกะกะเข้าตำแหน่ง ติดป้ายตำแหน่งชั้นวางให้ชัด แยกสินค้าเสียหายออก
- แบ่งทีมเป็นคู่: คนหนึ่งนับ อีกคนบันทึก แบ่งโซนไม่ให้ทับกัน
- นับจากบนลงล่าง ซ้ายไปขวา: ใช้รถยกหรือรถยกหยิบสินค้าลงพาเลทชั้นสูงมานับ อย่าปีนชั้นวาง
- ติดป้ายพาเลทที่นับแล้ว: กันนับซ้ำหรือนับตก
- เทียบกับระบบทันที: รายการที่ต่างให้นับซ้ำโดยอีกทีม
- หาสาเหตุ ไม่ใช่แค่ปรับตัวเลข: ของหายจากรับเข้าผิด จ่ายออกไม่ลงระบบ หรือวางผิดตำแหน่ง
FIFO และ FEFO ต่างกันอย่างไร
- FIFO (First In, First Out): ของที่เข้าก่อนออกก่อน เหมาะกับสินค้าทั่วไป ลดของค้างนาน
- FEFO (First Expired, First Out): ของที่หมดอายุก่อนออกก่อน จำเป็นสำหรับอาหาร ยา เคมีภัณฑ์
- LIFO (Last In, First Out): ของเข้าหลังออกก่อน ใช้กับสินค้าที่ไม่เสื่อม เช่น วัสดุก่อสร้างกองลาน
การทำ FIFO ได้จริงขึ้นกับการจัดชั้นวาง ชั้นวางแบบไหลผ่าน (Flow Rack) หรือการเข้าจากด้านหนึ่งออกอีกด้านช่วยได้มาก ส่วนชั้นวางทั่วไปต้องมีป้ายวันที่รับเข้าบนพาเลททุกพาเลท
จัดคลังให้เช็คสต๊อกง่ายและรถยกทำงานเร็ว
- ระบบตำแหน่ง (Location Code): เช่น A-03-02 = แถว A ชั้นวางที่ 3 ชั้นที่ 2 ทุกพาเลทต้องมีตำแหน่งในระบบ
- สินค้าขายดีไว้ใกล้ท่าโหลด: ลดระยะวิ่งของรถยกและแฮนด์ลิฟท์
- บาร์โค้ดหรือ QR Code: สแกนตอนรับเข้า ย้ายตำแหน่ง และจ่ายออก ลดการจดผิด
- ป้ายพาเลทมาตรฐาน: ชื่อสินค้า จำนวน วันที่รับเข้า วันหมดอายุ
- ทางเดินโล่ง: ห้ามวางพาเลทชั่วคราวในทางเดิน ช่วยทั้งการนับและความปลอดภัย
คลังที่ทางเดินแคบและเก็บสูงหลายชั้น ควรเลือกรถให้เหมาะกับการหยิบสินค้า เช่น รถยกหยิบสินค้า (Order Picker) หรือ Reach Truck และใช้ พาเลทขนาดมาตรฐาน เดียวกันทั้งคลัง
ตัวชี้วัดที่ควรดูหลังเช็คสต๊อก
- ความแม่นยำสต๊อก (Inventory Accuracy): จำนวนรายการที่ตรง ÷ รายการทั้งหมด
- อัตราหมุนเวียนสินค้า (Inventory Turnover): สินค้ากลุ่มไหนหมุนช้า ควรลดการสั่ง
- สินค้าค้างนาน (Aging): ของที่ไม่เคลื่อนไหวเกิน 90–180 วัน
- สาเหตุความต่างที่พบบ่อย: ใช้ปรับขั้นตอนรับ-จ่ายให้ดีขึ้น
ช่วงนับสต๊อกปลายปีงานยกย้ายเยอะเป็นพิเศษ ถ้ารถยกไม่พอ สามารถ เช่ารถโฟล์คลิฟท์ หรือ เช่ารถลากพาเลทไฟฟ้า แบบรายวันเสริมได้ และทบทวนความปลอดภัยของทีมที่ วิธีใช้แฮนด์ลิฟท์ให้ปลอดภัย
คำถามที่พบบ่อย
เช็คสต๊อกสินค้าควรทำบ่อยแค่ไหน?
นับทั้งคลังอย่างน้อยปีละครั้งตอนปิดบัญชี และนับหมุนเวียนทุกสัปดาห์ โดยสินค้ามูลค่าสูงควรนับบ่อยที่สุด
Cycle Count คืออะไร?
การนับสต๊อกแบบหมุนเวียน แบ่งนับทีละโซนหรือทีละกลุ่มสินค้าอย่างต่อเนื่อง โดยไม่ต้องหยุดรับ-จ่ายทั้งคลัง
FIFO กับ FEFO ต่างกันอย่างไร?
FIFO คือของเข้าก่อนออกก่อน ส่วน FEFO คือของหมดอายุก่อนออกก่อน ใช้กับอาหาร ยา และสินค้าที่มีวันหมดอายุ
ทำไมสต๊อกในระบบไม่ตรงกับของจริง?
สาเหตุที่พบบ่อยคือรับเข้าไม่ตรงเอกสาร จ่ายออกแล้วไม่ลงระบบ วางของผิดตำแหน่ง และของเสียหายที่ยังไม่ตัดออก
ใช้รถยกช่วยนับสต๊อกอย่างไรให้ปลอดภัย?
ให้คนขับที่ได้รับอนุญาตลดพาเลทชั้นสูงลงมานับบนพื้น ใช้ความเร็วต่ำ ห้ามคนยืนบนงาหรือใต้พาเลทที่ยกค้างไว้
สอบถามรถยกสำหรับคลังสินค้า โทร 086-352-1549 หรือ LINE
ราคาที่แจ้งไว้ในเว็บ เป็นราคา ณ ปัจจุบันที่จัดทำเว็บไซต์
และราคาสินค้าทุกประเภท สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ตามราคาต้นทุนสินค้า ราคาขนส่งที่ปรับขึ้น
(บริษัทฯ ไม่สามารถแก้ราคาได้ทันทีทันใด) กรุณาติดต่อฝ่ายขายก่อนทำการสั่งซื้อ ทุกกรณี