งารถโฟล์คลิฟท์ ดูเหมือนเป็นแค่เหล็กสองแท่งหน้ารถ แต่จริง ๆ แล้วเป็นชิ้นส่วนที่รับน้ำหนักทั้งหมดของสินค้า ถ้าเลือกขนาดผิด ต่อความยาวผิดวิธี หรือใช้งาที่สึกเกินเกณฑ์ พิกัดยกที่เขียนบนป้ายก็ไม่มีความหมาย บทความนี้อธิบายตั้งแต่ขนาดงา คลาสแผงงา ปลอกงา งาเสริม ไปจนถึงวิธีเช็กว่างาเมื่อไหร่ต้องเปลี่ยน
ถ้ากำลังหาว่างายกได้สูงแค่ไหนจึงปลอดภัย อ่านเรื่องนั้นแยกไว้ที่ งารถยก ยกสูงเท่าไหร่ปลอดภัยที่สุด
งาโฟล์คลิฟท์ ประกอบด้วยอะไรบ้าง
งามาตรฐานที่ใช้กับรถโฟล์คลิฟท์ถ่วงน้ำหนักส่วนใหญ่เป็นแบบ ตะขอเกี่ยว (hook-on) ตามมาตรฐาน ISO 2328 คือแขวนงาบนแผงงาด้วยตะขอบนและล็อกด้วยตะขอล่าง ส่วนประกอบหลักของงาแต่ละข้าง
- ใบงา (blade): ส่วนที่แนวนอน สอดเข้าใต้พาเลท
- ลำงา (shank): ส่วนตั้ง ติดกับแผงงา
- ส้นงา (heel): มุมโค้งระหว่างใบงากับลำงา เป็นจุดรับแรงมากที่สุดและร้าวบ่อยที่สุด
- ปลายงา (tip): ปลายเรียว ช่วยให้สอดพาเลทง่าย
- ตะขอบน-ล่าง และสลักล็อก: ยึดงากับแผงงา และล็อกไม่ให้งาเลื่อน
ภาพรวมชิ้นส่วนอื่นของรถ ดูได้ที่ ส่วนประกอบรถโฟล์คลิฟท์
ขนาดงารถโฟล์คลิฟท์ วัดอย่างไร
เวลาคุยเรื่อง ขนาดงารถโฟล์คลิฟท์ หรือ งาโฟล์คลิฟท์ ขนาด เท่าไหร่ ต้องดู 4 ค่าพร้อมกัน
| ค่า | หมายถึง | ทำไมสำคัญ |
|---|---|---|
| ความยาวใบงา | จากหน้าลำงาถึงปลายงา | ควรรองรับความลึกของพาเลท แนวปฏิบัติทั่วไปมักให้ยาวอย่างน้อยราว 2/3 ของความลึกโหลด |
| ความกว้างใบงา | หน้ากว้างของใบงา | สัมพันธ์กับพิกัดยก งาที่รับหนักมักกว้างขึ้น |
| ความหนาใบงา | วัดที่ใบงาและส้นงา | ใช้เป็นค่าตั้งต้นเทียบการสึก |
| คลาสแผงงา | Class ตาม ISO 2328 | ต้องตรงกับแผงงาของรถ งาคนละคลาสใส่แทนกันไม่ได้ |
ความยาวงาที่พบบ่อยในรถ 1.5–3.5 ตันคือราว 1,070–1,220 มม. (ประมาณ 42–48 นิ้ว) ถ้างาสั้นกว่าความลึกพาเลทมาก สินค้าจะยื่นเลยปลายงา จุดศูนย์ถ่วงเลื่อนไปข้างหน้า และพิกัดยกจริงลดลง ถ้างายาวเกินไป ปลายงาจะทะลุไปชนพาเลทหรือสินค้าแถวหลัง และเลี้ยวในทางแคบยากขึ้น
แผงงารถโฟล์คลิฟท์ และคลาสตามมาตรฐาน ISO 2328
แผงงารถโฟล์คลิฟท์ (fork carriage) คือโครงเหล็กที่เลื่อนขึ้นลงตามเสา ทำหน้าที่แขวนงาและอุปกรณ์เสริม มาตรฐาน ISO 2328 แบ่งแผงงาเป็นคลาสตามพิกัดยก เพื่อให้งาและอุปกรณ์เสริมจากผู้ผลิตต่างรายใส่แทนกันได้
| คลาส | พิกัดยกโดยประมาณ | ความสูงแผงงา |
|---|---|---|
| Class II | 1,000–2,500 กก. | 407 มม. |
| Class III | 2,500–4,999 กก. | 508 มม. |
| Class IV | 5,000–8,000 กก. | 635 มม. |
ช่วงพิกัดในตารางเป็นค่าโดยประมาณตาม ISO 2328 แต่ละผู้ผลิตอาจระบุต่างกันเล็กน้อย สิ่งที่ต้องจำคือ เวลาซื้องาใหม่ ปลอกงา หรืออุปกรณ์เสริม ต้องแจ้งคลาสแผงงาและความกว้างแผงงาของรถให้ผู้ขายทุกครั้ง
ปลอกงาโฟล์คลิฟท์ และงาเสริม ใช้ยังไงให้ปลอดภัย
ปลอกงาโฟล์คลิฟท์ (fork extension / fork slipper) คือปลอกเหล็กที่สวมทับงาเดิมเพื่อเพิ่มความยาวชั่วคราว ส่วน งาเสริม โฟล์คลิฟท์ มักหมายถึงทั้งปลอกต่อความยาว และงาพิเศษที่เปลี่ยนแทนงาเดิม เช่น งายาวพิเศษ ใช้กับงานยกสินค้ายาวหรือพาเลทใหญ่ที่ไม่ได้ยกทุกวัน
กฎความยาวที่ต้องรู้
มาตรฐาน ISO 13284 (งาเสริมและงายืดได้) กำหนดให้งาเดิมต้องรองรับความยาวปลอกงาอย่างน้อย 60% ของความยาวปลอก พูดง่าย ๆ คือห้ามต่อให้ยื่นออกไปไกลโดยงาเดิมรับไว้แค่ส่วนน้อย
ข้อควรระวังเมื่อใช้ปลอกงา
- พิกัดยกลดลง: ปลอกงาทำให้จุดศูนย์ถ่วงของโหลดยื่นไปข้างหน้า พิกัดยกจริงต่ำกว่าป้ายเดิม ต้องดูตารางพิกัดใหม่จากผู้ผลิตรถหรือผู้ผลิตปลอกงา
- ขนาดต้องพอดีงา: ปลอกที่หลวมจะขยับและหลุดได้ ต้องมีสลักหรือตัวล็อกยึดกับงา
- ห้ามเชื่อมต่องาเอง: การเชื่อมเหล็กต่องาทำให้เนื้อเหล็กเสียความแข็งแรง และเข้าข่ายการดัดแปลงรถยกให้ความปลอดภัยลดลง ซึ่งกฎกระทรวงฯ เครื่องจักร พ.ศ. 2564 ข้อ 35 ห้ามไว้
- ใช้เป็นคู่เสมอ: ปลอกงาทั้งสองข้างต้องรุ่นและความยาวเดียวกัน
- ถอดออกเมื่อไม่ใช้: ปลอกงาที่ค้างไว้ทำให้ขับในทางแคบลำบากและเสี่ยงชน
ปรับระยะงา: ใช้มือ Sideshifter หรือ Fork Positioner
ระยะห่างระหว่างงาทั้งสองข้างควรปรับให้กว้างที่สุดเท่าที่พาเลทรองรับ เพื่อให้โหลดสมดุลและไม่พลิก วิธีปรับมี 3 แบบ
- ปรับด้วยมือ: ยกสลักล็อกแล้วเลื่อนงาบนแผงงา ต้องลดงาลงก่อนและระวังนิ้ว
- Sideshifter: เลื่อนแผงงาทั้งชุดไปซ้าย-ขวา ช่วยจัดตำแหน่งโดยไม่ต้องขยับรถ
- Fork Positioner: ปรับระยะห่างระหว่างงาได้จากที่นั่งคนขับ เหมาะกับงานที่พาเลทหลายขนาด
อุปกรณ์เหล่านี้เพิ่มน้ำหนักที่หน้ารถ ทำให้พิกัดยกสุทธิลดลงเล็กน้อย ต้องอ่านป้ายพิกัดที่อัปเดตหลังติดตั้ง รายละเอียดอุปกรณ์เสริมอื่น ๆ อ่านได้ที่ อุปกรณ์เสริมรถโฟล์คลิฟท์ และดูรุ่นที่มีได้ที่ อะไหล่และอุปกรณ์เสริมรถโฟล์คลิฟท์
งาสึก งาร้าว เมื่อไหร่ต้องเปลี่ยน
มาตรฐาน ISO 5057 (การตรวจและซ่อมงาที่ใช้งานอยู่) ให้เกณฑ์ที่ช่างใช้กันทั่วไป
- ความหนาสึก 10%: ถ้าใบงาหรือส้นงาสึกจนความหนาลดลงถึง 10% ของความหนาเดิม ต้องนำงาออกจากการใช้งาน เพราะพิกัดยกของงาลดลงมากกว่าที่ตาเห็น
- ปลายงาสูงไม่เท่ากัน: ถ้าความสูงปลายงาสองข้างต่างกันเกิน 3% ของความยาวใบงา (หรือเกินค่าที่ผู้ผลิตรถกำหนด) ต้องถอดชุดงาออกตรวจ
- รอยร้าว: โดยเฉพาะที่ส้นงาและตะขอ ต้องหยุดใช้ทันที
- งาบิดหรือโก่ง: ใบงาไม่ตรง หรือมุมระหว่างใบงากับลำงาผิดจากเดิม ถ้าผิดจากเกณฑ์ของผู้ผลิตให้หยุดใช้และส่งตรวจ
- ตะขอและสลักล็อก: ตะขอสึก ล็อกไม่ติด งาเลื่อนเองได้
ISO 5057 ยังกำหนดว่างาที่ชำรุดไม่ควรซ่อมด้วยการเชื่อมหรือดัดเอง ต้องให้ผู้ผลิตหรือผู้เชี่ยวชาญที่มีความสามารถเป็นผู้ประเมิน
เคล็ดลับที่ใช้ได้จริง: ใช้คาลิปเปอร์วัดความหนาที่ส่วนลำงาด้านบน (ซึ่งแทบไม่สึก) เป็นค่าเดิม แล้ววัดที่ส้นงาเทียบ ถ้าต่างกันใกล้ 10% ให้เตรียมเปลี่ยน การเช็กงาควรอยู่ในเช็กลิสต์ประจำวัน ดูแบบฟอร์มได้ที่ ตรวจเช็ครถโฟล์คลิฟท์ก่อนใช้งาน
สาเหตุที่ทำให้งาโฟล์คลิฟท์พังเร็ว
- ยกเกินพิกัด หรือยกโหลดด้วยปลายงาแทนที่จะสอดเต็มงา
- ใช้งางัดหรือดันสินค้า ใช้งาเป็นค้อน
- ลากงาครูดพื้นระหว่างวิ่ง ทำให้ส้นงาสึกเร็ว
- ยกโหลดด้วยงาข้างเดียว
- ชนชั้นวาง (rack) หรือเสาขณะงายกอยู่
- ใช้ปลอกงาผิดขนาด หรือต่องาด้วยการเชื่อม
เลือกรถที่งาตรงกับงานตั้งแต่ต้น
วิธีที่คุ้มที่สุดคือเลือกพิกัดรถ ความยาวงา และอุปกรณ์ปรับงาให้ตรงกับพาเลทและสินค้าตั้งแต่วันซื้อหรือวันเช่า บริษัท กู๊ด แอนด์ ริช เพาเวอร์พลัส จำกัด ตัวแทนจำหน่ายรถโฟล์คลิฟท์ HELI ช่วยประเมินขนาดพาเลทและงานยกก่อนเสนอรุ่น ดูรุ่นและราคาได้ที่ ขายรถโฟล์คลิฟท์ หรือถ้าต้องใช้ชั่วคราว เช่ารถโฟล์คลิฟท์ เริ่ม 1,500 บาท/วัน หรือ 15,000 บาท/เดือน ดูแลโดยทีมช่างจาก 4 สาขา สมุทรปราการ (สำนักงานใหญ่) ชลบุรี (บ่อวิน) ขอนแก่น และอยุธยา
📞 โทร 086-352-1549 · LINE https://lin.ee/B8nGPkL
คำถามที่พบบ่อยเรื่องงารถโฟล์คลิฟท์
งารถโฟล์คลิฟท์ยาวเท่าไหร่
ขึ้นกับพิกัดรถและความลึกของพาเลท รถ 1.5–3.5 ตันส่วนใหญ่ใช้งายาวราว 1,070–1,220 มม. ควรเลือกให้รองรับความลึกพาเลทได้ส่วนใหญ่
งาโฟล์คลิฟท์ใส่ข้ามยี่ห้อได้ไหม
ได้ถ้าคลาสแผงงาตาม ISO 2328 ตรงกัน และพิกัดของงาไม่น้อยกว่าพิกัดรถ ต้องตรวจความกว้างแผงงาและตัวล็อกให้พอดีด้วย
ปลอกงาโฟล์คลิฟท์ ต่อได้ยาวแค่ไหน
ตามหลัก ISO 13284 งาเดิมต้องรองรับความยาวปลอกงาอย่างน้อย 60% และต้องใช้ตารางพิกัดยกใหม่ที่ลดลงตามความยาวที่เพิ่ม
แผงงารถโฟล์คลิฟท์ คืออะไร
คือโครงที่แขวนงาและเลื่อนขึ้นลงตามเสา แบ่งคลาสตามพิกัดยก เช่น Class II สูง 407 มม. Class III สูง 508 มม.
งาสึกเท่าไหร่ต้องเปลี่ยน
เมื่อความหนาสึกถึง 10% ของความหนาเดิม หรือพบรอยร้าว งาโก่ง ปลายงาสูงต่างกันเกินเกณฑ์ ให้หยุดใช้และเปลี่ยน
เชื่อมงาที่ร้าวได้ไหม
ไม่ควร การเชื่อมทำให้เหล็กเสียความแข็งแรง และเข้าข่ายดัดแปลงรถยกจนความปลอดภัยลดลงตามกฎกระทรวง ควรเปลี่ยนงาใหม่ที่ตรงสเปก
ราคาที่แจ้งไว้ในเว็บ เป็นราคา ณ ปัจจุบันที่จัดทำเว็บไซต์
และราคาสินค้าทุกประเภท สามารถเปลี่ยนแปลงได้ ตามราคาต้นทุนสินค้า ราคาขนส่งที่ปรับขึ้น
(บริษัทฯ ไม่สามารถแก้ราคาได้ทันทีทันใด) กรุณาติดต่อฝ่ายขายก่อนทำการสั่งซื้อ ทุกกรณี